Grond voor voedselinitiatieven
Grond is een schaars goed in Nederland, zo ook in de gemeente Ede. Donderdagavond 20 juni was er een Foodfloor over dit thema op boerderij De Hooilanden.
Veel startende voedselinitiatieven en kleine ondernemers die gezond en vers voedsel willen produceren voor én vaak met inwoners van Ede komen moeilijk aan grond. En als ze al aan grond kunnen komen, is het vaak heel onzeker voor hoe lang ze het mogen gebruiken.
Tegelijk is het voor grondeigenaren ingewikkeld om in contact te komen met de juiste ‘gebruiker/pachter van hun land’. Er is behoefte aan matchmaking op dit vlak, overzicht van mogelijke gebruiksvormen, -overeenkomsten én informatieverstrekking van relevante wet- en regelgeving.
Tijdens deze FoodFloor avond gingen we met experts en ervaringsdeskundigen in gesprek.
Marit Rietveld, Programmamanager Landbouw, Gemeente Ede
De gemeente Ede heeft een belangrijke verantwoordelijkheid als het gaat om het beheren en gebruiken van de beschikbare ruimte. De functies die op verschillende locaties binnen de gemeente zijn toegestaan, zoals landbouw, natuurontwikkeling of woningbouw, worden zorgvuldig bepaald om de schaarse ruimte optimaal te benutten.
Hoewel de gemeente Ede zelf niet veel grond bezit, moet zij de gronden die zij wel heeft, op een eerlijke en marktconforme manier aanbieden. Dit betekent dat iedereen gelijke kansen moet krijgen bij de verkoop of verpachting van deze gronden. De prijzen voor de grond worden bepaald door de Rijksoverheid en gecontroleerd door de Grondkamer.
Een van de methoden die de gemeente gebruikt om gronden uit te geven is liberale pacht. Hierbij wordt grond uitgegeven onder specifieke voorwaarden die aansluiten bij het beleid van de gemeente. Het gaat hierbij niet alleen om het hoogste bod, maar ook om hoe de grond zal worden gebruikt, bijvoorbeeld voor duurzame landbouw of andere economische activiteiten. Deze pachtcontracten zijn meestal voor een periode van zes jaar, waarbij er soms kortingen mogelijk zijn tijdens een overgangsperiode.
Er zijn verschillende trends en uitdagingen waarmee de gemeente te maken heeft. Zo is er een groeiende vraag naar korte keten initiatieven, die variëren in hun behoeften aan grond, zoals het aantal hectares en het type grond dat ze nodig hebben. Ook stoppen steeds meer agrariërs, wat betekent dat er in de toekomst meer grond beschikbaar zal komen.
Kijk hier de hele presentatie terug
Maria van Boxtel, Landbouwadviseur, Landgilde
Er zijn verschillende manieren om land te verkrijgen of te gebruiken, zoals kopen, pachten (huren) en overname in samenwerking (een fiscaal voordelige manier van kopen of lang huren).
Er zijn verschillende vormen van toegang tot land:
Erfpacht: Je krijgt het recht om het land 26 tot 30 jaar te gebruiken. Je betaalt een jaarlijkse vergoeding van 2 tot 2,8% van de grondwaarde. Dit is geschikt voor starters zonder land en voor wie eigendom niet belangrijk is. Voorbeelden zijn Aardpeer/Stichting Grondbeheer (Herenboeren) en ASR.
Pacht: Je huurt het land voor agrarisch gebruik. De prijs varieert van bijna niets tot 3000 euro per hectare. Voorbeelden zijn gemeenten, landgoederen en natuurorganisaties zoals Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. Dit is geschikt voor starters en groeiers die meer grond willen, zonder het te bezitten.
Grondfonds: Een stichting of coöperatie koopt land met schenkingen of leningen en verpacht of geeft het in erfpacht aan gebruikers. Voorbeelden zijn BD Grondbeheer en Hooilanden. Dit is geschikt voor starters en groeiers die geen eigendom willen.
Samenwerken in grondgebruik: Bijvoorbeeld door een tweede bedrijf op een bestaand bedrijf te starten en samen te werken waar nodig. Voorbeelden zijn Ekoboerderij de Lingehof en tuinderij de Stroom. Dit versterkt elkaar en is geschikt voor starters en groeiers.
Bruikleen om niet: Je mag het land gratis gebruiken voor een korte periode. Dit is flexibel en geschikt voor starters en testers die ervaring willen opdoen zonder eigendom. Een voorbeeld is De Mobiele Gaard.
Leer-onderneming: Hierbij krijg je als beginnende boer de kans om te leren en te ondernemen op het land van een ervaren boer. Dit biedt een leermogelijkheid terwijl je het land gebruikt en ervaring opdoet.
Er zijn ook mogelijkheden om land te kopen met crowdfunding, met of zonder een platform. Dit kan met achtergestelde leningen en warme contacten, zoals bij De Nieuwe Ronde en de Mangalicahof.
Het is belangrijk om rekening te houden met het bestemmingsplan en omgevingsplan bij agrarisch gebruik van land. Dit bepaalt wat er op het land mag gebeuren, zoals agrarische activiteiten, bouwrechten, parkeren en verkooppunten. Controleer dit via het omgevingsloket voor jouw perceel.
Kijk hier de hele presentatie terug
Evert van Harn, Rentmeester & taxateur, Natuurlijk Vastgoed Advies
Kijk hier de hele presentatie terug
Na de pauze gingen we in gesprek met de sprekers en kwamen er allerlei vragen uit de zaal.