De Voedselraad heeft eind 2022 een zogenaamd “10-punten plan” opgesteld. Dit plan bevat verschillende concrete voorstellen die voortkomen uit de adviezen van de afgelopen jaren. Middels een “stoplicht” wordt inzichtelijk gemaakt op welke niveau deze adviezen zijn gerealiseerd:
- Rood (nog geen voortgang)
- Paars (gestart)
- Groen (gerealiseerd)
De weergegeven stand van zaken is op basis van een beoordeling eind 2024. Enkele thema’s zijn ook op groen gezet, omdat een werkgroep in het leven is geroepen door Eetbaar Ede, of omdat een initiatief geen vervolg krijgt en daardoor van de lijst is afgevoerd.
Actuele stand van zaken
1a. Voldoende grond voor nieuwe, duurzame en lokale voedselproducenten
Het grondvraagstuk is al bijna 10 jaar een probleem in Ede. Herenboeren Ede staat daarom al jaren in de wachtstand en andere initiatieven zoals Commons Ede en De Vrolijke Pastinaak zijn op zoek naar grond waarop geproduceerd kan worden. Voor de Voedselraad is het belangrijk dat deze en andere duurzame voedselinitiatieven ruimte krijgen in gemeente Ede. Het grondvraagstuk is nog niet opgelost, maar er is wel een aparte werkgroep ‘Grond’ in het leven geroepen op initiatief van Eetbaar Ede. Deze werkgroep zet zich in om vragers en aanbieders bij elkaar te brengen
1b. In alle wijken in Ede een sociale/inclusieve moestuin waar bewoners samen kunnen tuinieren - De Volkstuin complexen van VAT Ede hebben wachtlijsten, er is meer behoefte aan grond voor moestuinieren dichtbij huis. Op de kaart met voedselinitiatieven staan de bestaande moestuininitiatieven. Zie ook de opmerkingen bij grond. Deze punten zouden gecombineerd kunnen worden.
1c. Volkstuincomplexen produceren voor de Voedselbank; klanten van de Voedselbank helpen daarbij ook zelf mee - Het grondvraagstuk is al bijna 10 jaar een probleem in Ede. Herenboeren Ede staat daarom al jaren in de wachtstand en andere initiatieven zoals Commons Ede en De Vrolijke Pastinaak zijn op zoek naar grond waarop geproduceerd kan worden. Voor de Voedselraad is het belangrijk dat deze en andere duurzame voedselinitiatieven ruimte krijgen in gemeente Ede. Het grondvraagstuk is nog niet opgelost, maar er is wel een aparte werkgroep ‘Grond’ in het leven geroepen op initiatief van Eetbaar Ede. Deze werkgroep zet zich in om vragers en aanbieders bij elkaar te brengen<br><br>1b. In alle wijken in Ede een sociale/inclusieve moestuin waar bewoners samen kunnen tuinieren - De Volkstuin complexen van VAT Ede hebben wachtlijsten, er is meer behoefte aan grond voor moestuinieren dichtbij huis. Op de kaart met voedselinitiatieven staan de bestaande moestuininitiatieven. Zie ook de opmerkingen bij grond. Deze punten zouden gecombineerd kunnen worden.<br><br>1c. Volkstuincomplexen produceren voor de Voedselbank; klanten van de Voedselbank helpen daarbij ook zelf mee -
2. Betaalbare ruimte (incl. markten en WFC-terrein) in de gemeente Ede voor de verkoop van gezonde/duurzame producten van lokale voedsel ondernemers
Er is in Ede op de lokale markten geen betaalbare voorziening voor de verkoop van lokale/regionale producten. Ook voor verkooppunten buiten het centrum, zoals bijvoorbeeld op het WFC-terrein, zijn er belemmeringen in regelgeving. Voor nieuwe initiatieven is het daardoor erg moeilijk om succesvol te zijn en dat wil de Voedselraad graag veranderen. In 2024 is de organisatie die de Edese markten aanstuurt veranderd. Het is nog onbekend wat de gevolgen hiervan zijn.
3. Jaarlijks promotiecampagnes om de zichtbaarheid van lokale en duurzame ondernemers bij de Edenaren te vergroten
Er is meer aandacht nodig voor de verkrijgbaarheid van lokaal en duurzaam geproduceerd voedsel. Veel bewoners hebben interesse in duurzaam en lokaal voedsel maar weten niet waar dat verkrijgbaar is. De Voedselraad vindt het belangrijk dat daar meer aandacht voor komt. Een initiatief vanuit de supermarkten om meer lokale producten te gaan verkopen is gestart.
4. Minimaal 60% van de menukaart in de Edese horeca is plantaardig
Dit is bij de overgrote meerderheid van de horeca in Ede nog niet het geval. Er zijn er een paar restaurants die zich als Dutch cuisine restaurant profileren. Inmiddels zijn er meerdere cateringbedrijven die zich als vegan of vegetarisch profileren. Een belangrijk evenement als de Heideweek profileert zich inmiddels als duurzaam, maar het is onbekend of dat ook voor voedsel gaat gelden. De Voedselraad wil zich gaan inzetten om het aandeel van plantaardig aanbod in de Edese horeca verder te vergroten.
5. Openbare ‘Voedseldeelkastjes’ in iedere wijk waar bewoners voedsel kunnen delen met medebewoners
Er zijn via Eetbaar Ede inmiddels 3 voedseldeelkastjes geplaatst in Ede. Dit is een mooie ontwikkeling tegen voedselverspilling en om gezond voedsel toegankelijk te maken voor mensen die het moeilijk hebben. Monitoren en stimuleren van dit initiatief verdient meer aandacht.
6. Gratis toegankelijke kooklessen In buurthuizen om een goedkope/gezonde/plantaardige maaltijd te leren inkopen en bereiden
Buurthuizen hebben wel aanschuiftafels/open eettafels, maar voor zover bekend bijna geen kooklessen. Activiteiten in Bennekom zijn hiervoor een voorloper. De Voedselraad wil dit uitzoeken en kooklessen om gezond/goedkoop/plantaardig te leren koken stimuleren.
6b. In buurthuizen kunnen ouderen regelmatig samen koken/eten - In meerdere buurthuizen in Ede zijn buurtmaaltijden en aanschuifmaaltijden waar ouderen samen kunnen eten. Zie de de kaart met voedselinitiatieven voor meer informatie.
7. Restaurants/cafés bieden een kliekjes/tapas kaart aan tegen een vriendelijke prijs en gemaakt van producten en ingrediënten die anders weggegooid zouden worden
Voor zover bekend zijn er op dit terrein nog geen initiatieven genomen en de Voedselraad zet zich in om dit te veranderen.
8. Ieder basisschoolkind in Ede maakt kennis met een moestuin
Er zijn op dit moment ongeveer 25 schoolmoestuinen, ‘klassemoestuinen’ begeleid door IVN/Groene Wiel.In 2024 is via Eetbaar Ede een moestuincoach aangesteld.
8b. Alle scholen in Ede doen mee aan de gezonde school aanpak, dus ook VO/MBO - Er is door gemeente een gezonde schoolcoördinator aangesteld voor primair en voortgezet onderwijs. 20 Edese scholen krijgen ondersteuning. 11 Edese scholen hebben inmiddels het thema certificaat Gezonde School op het gebied van voeding behaald.
9. De ontwikkeling van gezonde/lokale/duurzame/betaalbare Edese snack als visitekaartje
Eerste initiatief ism Regio Foodvalley is gestrand. De Voedselraad is bezig geweest met ene nieuw idee om een lokale borrelplant of kerspakket te ontwikkelen. In 2024 is hier geen vervolg aan gegeven.
10. Pilot Wijkgerichte aanpak gezondheid/voedselbeleid jongeren
Er is i.s.m. Regio Foodvalley een opzet gemaakt, maar de pilot is nog niet gestart. Groen Een Volkskantine als basisvoorziening zonder winstoogmerk waar iedereen een betaalbare en gezonde maaltijd kan kopen. Ook voor bewoners met een kleine beurs Eetbaar Ede is groot voorstander van zo'n initiatief en ook de gemeente staat hier positief tegenover. In een bijeenkomst van COP Voedselraden NL is er aandacht aan besteed vanuit de gedachte dat voedsel een collectieve basisvoorziening voor iedereen zou moeten zijn. Wordt ook verder uitgerold door landelijk initiatiefnemer Floris Visser. In de aanbevelingen en oproep aan de politiek van de Triodos Bank staat dit punt op nr. 1! De initiatiefneemster is helaas gestopt met dit initiatief